Historia mostu, który „wędrował”.

Czy most może wędrować? Czasem zmienia swoją lokalizację i to w sporej odległości. Nyski most im. Bema nie tylko pięć razy zmienił swoje położenie ale i odkrył pewną swoją tajemnicę.

Mosty

Najstarszy most w Nysie jest wzmiankowany w 1310 r. Wyniki badań dendrologicznych prowadzone na znalezionych palach, przy obecnym moście Kościuszki wskazują na lata 1345 i 1387 jako daty ścięcia drzew. Niestety szczupłość zachowanych dokumentów nie pozwala na jakiekolwiek opinie na temat tegoż mostu. Prawdopodobnie jego wygląd był zbliżony do znanego nam widoku Nysy z zaznaczoną lokalizacją mostu na karcie w Kronice Świata H. Schedla z 1493 r. Kolejny widok miasta, już z dwoma mostami pokazuje miedzioryt G. Hayera z 1596 r.

Na nim widać po raz pierwszy drugi z obecnych mostów na rzece Nysie. To właśnie ten most (im. Bema), na przestrzeni wieków kilkakrotnie zmieniał swoją lokalizację. Historię jego „wędrówek” przybliży niniejszy artykuł. Powstanie drugiego mostu związane było zapewne z rozwojem handlu, w rosnącej na znaczeniu stolicy księstwa biskupiego oraz przerwaniem budowy dzwonnicy przy kościele św. Jakuba. W księgach parafialnych zanotowano, że przyczyną przerwania budowy był fakt, że „zapał budowlany minął a pieniądz się popsuł”. Prawda jednak okazała się być nieco inna. Wieżę zaplanowano na wysokość 100-120 m. Jednak po wzniesieniu w 1516 r. czwartego poziomu, budowla zaczęła się przechylać. Prawdopodobnie spowodował to podczas osiadania niestabilny grunt. Przypuszczalnie i przy dzwonnicy zastosowano palowanie podmokłego gruntu. Niestety zbyt duża grubość i co za tym idzie masa stawianych ścian, spowodowała problemy budowlane. Z tych względów przerwano budowę, a zgromadzony materiał, kamienie i cegłę przeznaczono na inne cele. Krzysztof Dobrzański opisując obiekt miesiąca w 2017 r. podaje za kroniką Michaela Webera, że drugi most w Nysie zadecydowano wznieść w 1547 r. Literatura podaje, że materiał ten przeznaczono na budowę kamiennego mostu. Czy jednak tak się stało, trudno dziś to określić. Pierwsza połowa XVI wieku to bardzo dramatyczny okres w dziejach miasta. W 1521 r. Nysę nawiedza ogromna epidemia, która zabiera niemal połowę mieszkańców. Nieco później w 1525 r. płonie kościół NMP.  W 1542 jeden z największych w dziejach miasta pożar obejmuje kościoły św. Anny, św. Jakuba oraz św. Barbary. Pożar dosięgnął również dzwonnicę, którą odbudowano sześć lat później. Wcześniej rozpoczęła się w latach 1543-1560 odbudowa św. Jakuba. Kiedy w okresie tak wielu problemów rozpoczęła się budowa mostu dokładnie nie wiadomo. Na pewno już w 1581 roku most stał. Widać go bowiem na grafice Brauna i Hogenberga. Bardzo dobrze można zobaczyć wygląd mostu na grafice Meriana z 1630 r.

Uważnie przyglądając się mostowi można zauważyć, iż połowa mostu od strony miasta jest kamienna. Druga zewnętrzna polowa ma drewnianą konstrukcję i można ją było w razie zbliżania się wroga rozebrać lub po prostu spalić. Takie rozwiązanie zabezpieczało w pewien sposób miasto[1]. Jeszcze dokładniej można zobaczyć konstrukcję mostu na zachowanym dokumencie, który udało mi się odnaleźć. Można z niego wywnioskować, iż drewniana połowa mostu posiadała dodatkowo część zwodzoną.

Omawiana  wcześniej grafika Meriana, pokazuje także pierwotną lokalizację mostu oraz figury św. Nepomucena, która stała przy tym moście. Most prowadził niemal wprost na przedmieście Morawskie, przed znajdującą się tam kaplicę św. Wawrzyńca. Kaplica ta została zburzona, a w jej miejscu w ogrodzie, kapucyni postawili pustelnię. Można, więc w pewnym przybliżeniu określić pierwsze położenie mostu w tej części miasta.

Po powodzi zbudowano w 1829 r. drewniany most prowadzący od ul. Wolności, na wprost na znajdujące się po drugiej stronie rzeki naroże Reduty Kapucyńskiej i znajdujący się tam budynek dawnego kasyna.

Most ten rozebrano w 1934 r. Dwa lata wcześniej, po powodzi z 1932 r. Zbudowano bowiem nieco dalej nowy betonowy most. Most ten został zniszczony w 1945 r.Obok  wysadzonego mostu, żołnierze sowieccy zbudowali drewniany, który dotrwał do 1962 r.

W 1962 r. zbudowano obecny most Bema.

[1] Autorka dziękuje Panu Krzysztofowi Dobrzańskiemu z Muzeum w Nysie za wskazanie tegoż szczegółu.

Autor

Krystyna Dubiel

Jestem historykiem oraz przewodnikiem sudeckim. Jestem autorką kilku publikacji oraz gier.

Jeden komentarz do “Historia mostu, który „wędrował”.”

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

This site is protected by reCAPTCHA and the Google Privacy Policy and Terms of Service apply.

The reCAPTCHA verification period has expired. Please reload the page.