NYSKIE MADONNY

W biskupiej Nysie, już w XV wieku znajdowało się ponad czterdzieści wizerunków maryjnych. Obecnie tylko w kościołach w centrum miasta jest ich tyle samo. Zapraszam do majowych poszukiwań Nyskich Madonn.

Oficjalnie kult maryjny został zatwierdzony w kościele katolickim w 431 r. na Soborze w Efezie. Wtedy po raz pierwszy oficjalnie powiedziano, że Maryja jest Matką Boga. Jednak dopiero po przeszło 350 latach, na Soborze w Nicei uznano, że wizerunki Maryi mogą być czczone razem z Krzyżem. Badania archeologiczne dowiodły, że już wcześniej ludzie prosili o pomoc Maryję. Na pochodzącym z III wieku papirusie znaleziono tekst z podobną do naszej współczesnej modlitwy „Pod Twoją Obronę”. Na jednym z budynków z III wieku znaleziono wyryty napis Ave Maria.

Trudno jednoznaczne określić, kiedy w Nysie pojawił się kult Maryjny. Na pewno zakon bożogrobców, w wybudowanej przez siebie kaplicy czcił Maryję w różach. Przydomek in Rossis związany jest z często sadzonym przy ich kaplicach krzewem róży. Na pewno w kościele Św. Jakuba był też ołtarz poświęcony Maryi. Już w XV wieku w Nysie istniały trzy bractwa maryjne oraz co najmniej 43 obiekty z tym związane. I dziś w kościołach tylko w samym centrum miasta znajdzie się podobną liczbę wizerunków Maryi. Najwięcej znajduje się w nyskiej bazylice. Wchodzących do fary wita stojąca na portalu XIX wieczna Maryja z Dzieciątkiem na ręce. Aby ułatwić zobaczenie wszystkich wizerunków, zaczynamy od pierwszej kaplicy po lewej stronie. Tu Ukrzyżowanemu Chrystusowi towarzyszy Jego Matka. Tuż przed wejściem na chór w malutkiej kaplicy wisi na ołtarzu wizerunek Matki Bolesnej, trzymającej ciało swego Syna na kolanach. Nieco dalej na bocznej ścianie znajduje się niezwykły obraz Matki Bożej i 14 Wspomożycieli Hansa Durera. W następnej z fundacji bpa. Stischa powstał ołtarz z Maryją Immaculatą w centrum. Biskup Gerstman w następnej kaplicy kazał przedstawić Maryję stojącą pod Krzyżem. Warto uważniej spojrzeć na ten ołtarz i porównać tę renesansową płaskorzeźbę z gotycką w ołtarzu głównym. W kaplicy Trójcy świętej wzrok przyciąga okrągły witraż św. Rodziny z Maryją pochyloną nad krosnem. Nie każdy wie, że w barokowym ołtarzu Babtysterium, w jego górnej części znajduje się obraz Wniebowzięcia NMP. Mało, kto też spogląda na obraz Matki Bożej Szkaplerznej. Tu wzrok zwykle przyciąga imponujący nagrobek bpa.Promnitza. Podobnie jest w następnej kaplicy z nagrobkiem bpa.von Logau. A na przeciwległej ścianie wisi pochodzący z kościoła pojezuickiego obraz Adoracja Dzieciątka Jezus. Nieco dalej w epitafium Therera, w pięknej barokowej dekoracji znajduje się scena z cudu z Kanie Galilejskiej. Lekko pochylona Maryja zdaje się mówić „Róbcie, co wam Syn każe”. W kaplicy św. Wawrzyńca postawiono współczesną figurę Matki Bożej Fatimskiej. Za boczną kruchą, w kaplicy MB Różańcowej, od 1966 r. wisi obraz Czarnej Madonny. Jest to wotum za milenium Chrztu Polski. Tu też zwykle znajduje się utkany przez p. Katarzynę Chmurę kilim z Pietą. Obok, na filarze chóru znalazła współcześnie swoje miejsce Madonna Zdumienia Pełna, z pucatym Jezuskiem na kolanach. Do ostatniej kaplicy po tej stronie mało, kto zagląda. Szkoda, bo na ścianie wisi obraz przedstawiający ocalenie Nysy.  Ciekawy jest też współczesny witraż B. Polnara Zaśnięcie NMP. Dodając do naszej listy fresk ze sceną Zwiastowania na filarze chóru oraz piękną figurkę Madonny z Foy ze Skarbca św. Jakuba, przekroczymy dwudziesty wizerunek Boskiej Matki w nyskiej farze.

O połowę mniej znajduje się dziś w pojezuickim kościele Wniebowzięcia NMP. Ile było wcześniej, trudno powiedzieć. Po pierwotnym wyposażeniu kościoła zachowało się niewiele.  Pozostało tylko pięć obrazów z Maryją oraz wymagające pilnie odnowienia freski na sklepieniu.  Na szczęście zachowała się budząca zachwyt figura Maryi unosząca się w niebo w ołtarzu głównym.

Listę zamyka prawdopodobnie XIX wieczna figura Mari Panny oraz malutka figurka fatimska, która zastąpiła cenną Madonnę z Foy w pięknej szafce.

Mały kościół Zwiastowania posiada tylko jeden obraz maryjny. Jest to Zwiastowanie NMP namalowany przez Schefflera.

W kościele św. Piotra i Pawła znajduje się kolejnych dziewięć wizerunków przedstawiających Maryję.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Przy ulicy Mariackiej znajduje się mozaika nawiązująca do niewyjaśnionej do dziś historii Marii in Rossis. Do nyskich wizerunków trzeba też zaliczyć słynny obraz MB Wspomożenia Wiernych Maria Hilfe w lasku złotogłowickim. W niniejszym tekście nie zostały wymienione wizerunki Maryjne z pozostałych nyskich kościołów.

Autor

Krystyna Dubiel

Jestem historykiem oraz przewodnikiem sudeckim. Jestem autorką kilku publikacji oraz gier.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

This site is protected by reCAPTCHA and the Google Privacy Policy and Terms of Service apply.

The reCAPTCHA verification period has expired. Please reload the page.